เกี่ยวกับเรา

ภูมิปัญญาการย้อมสีผ้าธรรมชาติชาวปกาเกอะญอ ชุมชนบ้านห้วยอีค่าง

บ้านห้วยอีค่าง ม.1 ตั้งอยู่ในเขตการปกครองขององค์การบริหารส่วนตำบลแม่วิน อ.แม่วาง จ.เชียงใหม่ ซึ่งก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2001 มีอายุประมาณ 488 ปี ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวปกาเกอะญอที่มีวิถีการดำรงชีวิตที่ผูกพันกับธรรมชาติ ดิน น้ำ ป่าชาวปกาเกอะญอจะมีความรู้ความชำนาญในการนำพืชพรรณธรรมชาติมาใช้ให้เกิดประโยชน์ในชีวิตประจำวันได้มากมาย ไม่ว่าจะเป็นการนำพืชมาใช้ในการรักษาโรค หรือนำมาประกอบอาหาร เป็นต้น ซึ่งจุดเด่นที่สำคัญอย่างหนึ่งก็คือ การนำพืชพรรณธรรมชาติมาใช้ในการย้อมสีผ้า โดยชาวปกาเกอะญอจะนำวัสดุที่หาได้จากธรรมชาติมาใช้ในการย้อมสีผ้าเพื่อนำไปทอเป็นเครื่องนุ่งห่มพืชพรรณธรรมชาติที่นำมาใช้ในการย้อมสีผ้าส่วนใหญ่จะได้จากการไปหาในป่า แต่จะมีบางส่วนที่พบได้ตามบริเวณบ้าน ภูมิปัญญานี้ได้รับการสั่งสมสืบทอดมาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษชาวปกเกอะญอจะถ่ายทอดวิธีการย้อมสีผ้าให้กับลูกหลานของตนเสมอ โดยจะถ่ายทอดผ่านวิธีการให้ลูกหลานของตนได้เข้ามีส่วนร่วมในการย้อมสีผ้าแต่ละครั้งไปพร้อมๆ กับสอนวิธการทำในแต่ละขั้นตอนอย่างชัดเจน โดยจะเริ่มถ่ายทอดความรู้เหล่านี้ให้กับลูกหลานตั้งแต่ 7-8 ขวบขึ้นไป หรือตามความสนใจของแต่ละบุคคล

ภูมิปัญญาการย้อมสีผ้ากับความเชื่อของขาวปกาเกอะญอ

ชาวปกาเกอะญอจะมีความเชื่อต่างๆ ในการย้อมสีผ้าแต่ละครั้ง โดยขาวปกาเกอะญอจะมีความเชื่อที่ว่า การย้อมสีผ้านั้นจะเลือกย้อมเฉพาะในคืนพระจันทร์เต็มดวง หรือในคืนวันพระใหญ่ เพราะเชื่อว่าจะทำให้ผ้าที่นำมาทอนั้นเป็นศิริมงคลแก่ตนเอง และหากวันไหนเป็นวันที่ไม่มีแดดก็ไม่ย้อมสีผ้า รวมไปถึงวันศีลวันพระ และวันที่มีคนเสียชีวิตในหมู่บ้านก็จะไม่มีการย้อมสีผ้าและทอผ้าในหมู่บ้านด้วยเช่นกันหรือในวันที่มีการมัดมือ ซึ่งเป็นประเพณีของขาวปกาเกอะญอนั้น ก็จะห้ามไม่ให้กระทำทุกสิ่งทุกอย่าง ไม่ว่าจะเป็นการย้อมสีผ้าการทอผ้าการไปหาปลา การไปล่าสัตว์ทุกชนิด ซึ่งกฏข้อห้ามและพิธีกรรมต่างๆ เหล่านี้ชาวปกาเกอะญอจะถือว่าเป็นเหมือนการให้เกียรติสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่อยู่ในหมู่บ้าน อีกทั้งชาวบ้านปกาเกอะญอยังเชื่อว่า ในการย้อมสีผ้านั้น หญิงที่กำลังตั้งครรภ์และหญิงที่มีประจำเดือน ห้ามเข้ามาใกล้ในบริเวณที่ทำการย้อมสีผ้าเด็ดขาด ฉะนั้นแล้วถ้าหญิงที่กำลังตั้งครรภ์หรือหญิงที่มีประจำเดือนเข้ามาดูหรืออยู่ใกล้บริเวณที่มีการย้อมสีผ้านั้น จะทำให้สีที่ย้อมกับฝ้ายจะไม่ติด ซึ่งความเชื่อเหล่านี้เป็นสิ่งที่ถูกสืบทอดมาตั้งแต่อดีต และยังคงอยู่จนถึงปัจจุบัน